क्यालिफोर्निया (एजेन्सी) । अमेरिकाको क्यालिफोर्नियास्थित एक जूरीले सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्महरू मेटा (फेसबुक/इन्स्टाग्राम) र युट्युबलाई प्रयोगकर्तामा जानीजानी ‘लत’ लगाएको र मानसिक स्वास्थ्यमा क्षति पुर्‍याएको भन्दै दोषी ठहर गरेको छ।

अदालतले यी दुई कम्पनीलाई पीडित युवतीलाई कुल ३० लाख डलर (करिब ४० करोड नेपाली रुपैयाँ) क्षतिपूर्ति तिर्न आदेश दिएको छ।

के थियो मुद्दा?

२० वर्षीया एक युवती (‘केली’) र उनकी आमाले दायर गरेको मुद्दामा मेटा र युट्युबले बालबालिकालाई आकर्षित गर्ने गरी फिचरहरू बनाएको तर त्यसका जोखिमबारे चेतावनी नदिएको आरोप लगाइएको थियो। सामाजिक सञ्जालको लतका कारण ती युवतीमा चिन्ता (Anxiety), शरीरप्रति असन्तुष्टि र आत्महत्यासम्बन्धी सोच विकसित भएको जूरीको ठहर छ।

अदालतमा बयान दिँदै केलीले फिल्टर प्रयोग गरेर आफ्नो स्वरूप परिवर्तन गर्न घण्टौँ बिताउने गरेको र कामको समयमा समेत लुकेर फोन चलाउन बाध्य हुने गरेको बताएकी थिइन्।

जरीवाना र जिम्मेवारी:
जूरीले यस घटनामा मेटालाई ७० प्रतिशत र युट्युबलाई ३० प्रतिशत जिम्मेवार ठहर्‍याउँदै मेटालाई २१ लाख डलर र युट्युबलाई ९ लाख डलर जरिवाना तोकेको छ । यसअघि सोही मुद्दामा मुछिएका टिकटक र स्न्यापच्याटले भने अदालतको सुनुवाइ हुनुअगावै आपसी सहमतिमा मुद्दा मिलाइसकेका थिए।

कम्पनीहरूको प्रतिक्रिया:

मेटा र युट्युबले यस निर्णयप्रति असहमति जनाउँदै पुनरावेदन (Appeal) गर्ने बताएका छन्। मेटाले मानसिक स्वास्थ्य एक जटिल विषय भएको र यसलाई एउटै एपसँग मात्र जोड्न नमिल्ने दाबी गरेको छ।

किन महत्त्वपूर्ण छ यो निर्णय?

सामाजिक सञ्जाल कम्पनीहरूविरुद्ध दायर भएका करिब १,५०० मुद्दाहरूमध्ये यो पहिलो पटक पूर्ण सुनुवाइमा गएको मुद्दा हो। विशेषज्ञहरूका अनुसार यो फैसला सामाजिक सञ्जालको इतिहासमा ‘टर्निङ प्वाइन्ट’ बन्न सक्छ, जसले आगामी दिनमा टेक कम्पनीहरूलाई आफ्ना प्लेटफर्ममा ठुलो सुधार गर्न र बालबालिकाको सुरक्षाका लागि कडा कानुन बनाउन दबाब दिनेछ।